Początki działalności

Korzenie Banku Spółdzielczego w Jastrzębiu Zdroju mają swój początek w Skrzyszowie, gdzie w 1897 roku powstała Kasa Oszczędności i Kredytów. W dniu dzisiejszym Skrzyszów należy administracyjnie do gminy Godów i bezpośrednio sąsiaduje z miastem Jastrzębie Zdrój.

W momencie powstania Kasy, Skrzyszów znajdował się pod zaborem Pruskim. W tym samym czasie w pobliżu Skrzyszowa rozwijało się utworzone w 1861 r. uzdrowisko Bad Konigsdorff-Jastrzemb, które w tym czasie dołączyło do elitarnego grona najlepszych kurortów w Europie. Do rozwoju uzdrowiska przyczynił się Polak - dr Mikołaj Witczak, który z rąk berlińskiego bankiera wykupił jastrzębskie uzdrowisko. W latach do uzyskania przez Polskę niepodległości Kasa działała pod nazwą: Spar - und Darlehnskasse Skrzischow, co należy tłumaczyć przynależnością tego terenu do zaboru pruskiego. Poza działalnością związaną z przyjmowaniem wkładów i udzielaniem pożyczek, Kasa prowadziła także działalność handlową, zaopatrując chłopów m.in. w nawozy sztuczne czy maszyny rolnicze.

W okresie międzywojennym Skrzyszów miał charakter czysto rolniczy. W latach 1923-1926 gospodarka znalazła się w depresji ekonomicznej. Po ponownym ożywieniu w latach 1927-1929 w następnej dekadzie znów nastąpił kryzys gospodarczy.

Kasa działała wówczas na zasadach Banku Raiffeisena pod nazwą „Kasy Oszczędności i Pożyczek w Skrzyszowie" i była pod względem obrotów jedną z największych kas na ziemi rybnicko-wodzisławskiej. Według danych na rok 1935 Kasa posiadała 176 członków.

Zasłużoną postacią w rozwoju spółdzielczości oszczędnościowo - pożyczkowej na ziemi rybnicko - wodzisławskiej był Alojzy Szkatuła. Syn Józefa, urodzony dnia 3 czerwca 1891 roku w Skrzyszowie. W 1924 roku został kierownikiem Kasy Stefczyka w Skrzyszowie.

Jako przeszkolony spółdzielca pomagał innym kasom w sporządzaniu bilansów. Po wojnie, znacznie przyczynił się do rozwoju bankowości spółdzielczej w Polsce. Zmarł w dniu 17 maja 1977 roku.

Najazd hitlerowski i okupacja kraju nie położyły kresu działalności Kasy Oszczędności i Pożyczek.

1945 - 1950

Po roku 1945 Kasa Oszczędności i Pożyczek w Skrzyszowie została przekształcona na „Kasę Stefczyka Spółdzielnia z odpowiedzialnością nieograniczoną w Skrzyszowie". W 1946 roku nastąpiła rejestracja statutu oraz nazwy w Sądzie Okręgowym w Raciborzu, a dwa lata później Kasa została przyjęta w poczet członków Banku Gospodarstwa Spółdzielczego.

W roku 1950 na mocy zarządzenia Ministra Skarbu z dnia 4 stycznia 1950 r. wydanego na podstawie dekretu o reformie bankowej z dnia 25.10.1948 r. Kasa Stefczyka została przekształcona na Gminną Kasę Spółdzielczą w Jastrzębiu Zdroju, z której w roku 1956 utworzona została Kasa Spółdzielcza w Jastrzębiu Zdroju.

1950 - 1960

Lata 1951-1960 to okres wyjątkowo trudny w rozwoju spółdzielczości bankowej. Spółdzielczy charakter gminnych kas był wyłącznie fasadowy. Ich działanie podporządkowane było w pełni administracji państwowej. Gminne kasy były częścią państwowego aparatu finansowej obsługi wsi i rolnictwa.

Wydarzenia społeczno-polityczne 1956 roku, a na tym tle korekta polityki ekonomicznej i gospodarczej państwa, zaowocowały m.in. przywróceniem spółdzielczych reguł działania w spółdzielczości bankowej. Gminnym kasom spółdzielczym zmieniono nazwę początkowo na Kasy Spółdzielcze, a później przywrócono nazwę Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczkowej. Nowy wzorcowy Statut przywracał kasom spółdzielczym prawo do prowadzenia działalności oszczędnościowo-kredytowej i zapomogowej na własny rachunek. Przywracał również instytucję Rady jako statutowego organu spółdzielni.

W 1957 roku powołano Związek Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczkowych. Nie był on jednak centralą finansową, bowiem funkcje te pełniły banki państwowe: początkowo NBP, a od 1959 roku Bank Rolny.

W roku 1951 rozpoczęto w Jastrzębiu intensywne badania geologiczne w wyniku których odkryto bogate złoża węgla kamiennego.

1960 – 1970

W 1962 r. oddano do użytku pierwszą z kopalń, a istniejące wciąż uzdrowisko zaczęło powoli podupadać. Rozbudowa przemysłu węglowego przyśpieszyła nadanie Jastrzębiu Zdroju praw miejskich, co nastąpiło 30 czerwca 1963 roku.

Rok wcześniej - 8 kwietnia 1962r. Walne Zebranie Przedstawicieli dokonało zmian w Statucie w wyniku, których Spółdzielnia Oszczędnościowo - Pożyczkowa w Jastrzębiu Zdroju przyjęła nazwę Bank Spółdzielczy i rozpoczęła działalność w siedzibie przy ulicy Pszczyńskiej 9. Bank posiadał 2 Punkty Kasowe - w Jastrzębiu Dolnym i Godowie, zrzeszał ponad 2 tysiące członków. W 1968r. utworzona została Filia Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczkowej w Godowie, która działała jako w pełni samodzielna jednostka. W 1970r powstał nowy Punkt Kasowy przy Gminnej Spółdzielni Jastrzębie Dolne.

1971 – 1980

Otwarto nową Filię w Ruptawie, a Filia Banku w Godowie przekształciła się w samodzielny Bank. Rok 1975 zapoczątkował nowy etap w historii działalności Banku w Jastrzębiu Zdroju. Na mocy Ustawy o „Prawie Bankowym" banki spółdzielcze zostały zintegrowane z nowo powołanym Bankiem Gospodarki Żywnościowej. Likwidacji uległ Bank Rolny, a jego agendy przejęły banki spółdzielcze. W tym samym roku Bank Spółdzielczy w Jastrzębiu Zdroju przejął z Banku Spółdzielczego Żory Oddział Banku w Szerokiej, tym samym powiększając teren działania o Borynię i Skrzeczkowice.

Rozszerzono również ofertę produktową wprowadzając obrót bezgotówkowy i rachunki rozliczeniowo-oszczędnościowe oraz pożyczki na zakup bydła i trzody chlewnej z wydłużonym okresem spłaty do 5 lat i na budownictwo inwentarskie z okresem spłaty do 30 lat. Odnotowano duży popyt na pożyczki dla prywatnego handlu i rzemiosła. Pomyślnie rozwijała się działalność depozytowa, Bank obsługiwał 176 rachunków bieżących (wg danych na rok 1976).

W związku ze zwiększającą się liczbą Klientów powstała konieczność pozyskania na siedzibę Banku większego obiektu. Dnia 17 grudnia 1976 r. zakupiono budynek przy ulicy 1 Maja 10 w Jastrzębiu Zdroju i rozpoczęto jego gruntowny remont oraz adaptację dla potrzeb Banku. W 1977 roku nastąpiło połączenie Banku Spółdzielczego w Jastrzębiu Zdroju z Bankami Spółdzielczymi w Mszanie i Godowie, wprowadzono też maszynowy system księgowań.

Ilość członków Banku wzrosła do 3 tysięcy osób. Bank posiadał 2 oddziały (Godów, Mszana), 5 punktów kasowych (Godów, Połomia, Ruptawa, Jastrzębie Dolne, Szeroka) oraz 3 niestałe Punkty Kasowe do obsługi żywca.

W 1979 roku Bank uplasował się na 9 miejscu w skali wojewódzkiej pod względem przyrostu wkładów oszczędnościowych.

Anita Baron

Anita Baron (1930-1976)

Urodziła się dnia 6 marca 1930 roku w Katowicach, jako córka rodziny Wacławczyk. Pochodziła z rodziny mocno zaangażowanej w walkach o wyzwolenie Śląska. Zarówno ojciec, jak i matka brali czynny udział w Powstaniach Śląskich i pracach Komisji Plebiscytowej z siedzibą w Bytomiu.

W maju 1960 roku objęła stanowisko kierownika Banku Spółdzielczego w Jastrzębiu Zdroju. Z dniem 1 sierpnia 1975 roku zostaje mianowana zastępcą dyrektora Banku. Była wspaniałym organizatorem pracy, znała dogłębnie specyfikę pracy w Banku. Potrafiła stworzyć zgrany zespół pracowniczy, który wyróżniał się wysoką wydajnością oraz przyjaznymi relacjami między pracownikami.

W 1976 ciężka choroba przerwała jej bardzo aktywną pracę zawodową i społeczną, była zmuszona przejść na rentę inwalidzką. Zmarła w wieku 47 lat, 15 maja 1977 roku.

1981 – 1989

16 grudnia 1981 roku Bank rozpoczął pracę w nowej siedzibie przy ul. 1 Maja 10. W 1983 r. Bank przejął Oddział Zebrzydowice Banku Spółdzielczego w Pawłowicach, przejmując również obsługę rolników z Marklowic, Kończyc Małych i Kaczyc oraz zyskując 583 nowych członków.

Oferta kredytowa Banku rozszerzyła się o obsługę instytucji związanych z inwestycjami rolniczymi. Rozpoczęto również przyjmowanie utargów jastrzębskich sklepów. W latach 1981-1985 wkłady oszczędnościowe wzrosły o blisko 300%, zaś udzielane kredyty o 220%.

W roku 1985 r. przybyło 1900 nowych członków. W roku 1986 Bank obchodził 90-lecie działalności - fakt ten uczczono zorganizowaniem spotkania w Skrzyszowie. Według danych z roku 1986 Bank prowadził pełną obsługę kasowo-rozliczeniową 3 urzędów gminnych, 4 gminnych spółdzielni, 3 spółdzielni kółek rolniczych, 4 rolniczych spółdzielni produkcyjnych - ogółem 319 rachunków kredytowych oraz 488 rachunków tzw. jednostek gospodarki nieuspołecznionej.

Ważnym odcinkiem działalności było również prowadzenie ewidencji dla celów emerytalnych. Bank Spółdzielczy w Jastrzębiu Zdroju zajął 4 miejsce wśród 42 placówek województwa śląskiego pod względem zasobów oszczędnościowych.

1990 – 1996

Ustawa z dnia 20 stycznia 1990 r. „O zmianach w organizacji i działalności spółdzielczości" pozbawiła Bank Gospodarki Żywnościowej funkcji centralnego związku spółdzielczego uprawnionego do wykonywania lustracji Banków Spółdzielczych. Ustawa wprowadziła zapisy regulujące współpracę BGŻ z Bankami Spółdzielczymi w oparciu o dobrowolne umowy dotyczące rozliczeń finansowych, kredytów, działalności szkoleniowej i organizacyjno - technicznej.

W czerwcu 1990 r. odbyły się uroczystości związane z wręczeniem sztandaru.

Rokiem szczególnym i przełomowym w procesie transformacji spółdzielczego systemu bankowego był rok 1994. Sejm RP w dniu 24 czerwca 1994 r. uchwalił ustawę o restrukturyzacji banków spółdzielczych i BGŻ. Ustawa określała obligatoryjność powołania 9 Banków Regionalnych ustalając ich siedziby i obszar działania. Zapisy Ustawy oraz towarzyszące jej przepisy wykonawcze Ministra Finansów wprowadziły nieformalny podział Banków Spółdzielczych na dwie grupy, te uprzywilejowane zrzeszone w strukturach BGŻ i te pozostające w niezależnych strukturach, które nie mogą skorzystać ze zwolnień podatkowych i obligacji Skarbu Państwa.

Realizując przedmiotową ustawę Bank Spółdzielczy w Jastrzębiu Zdroju zadeklarował i wniósł 400.000 pln w formie kapitału akcyjnego do Małopolskiego Banku Regionalnego S.A. w Krakowie (Spółkę tworzyło 186 Banków Spółdzielczych z terenu 7 województw Polski południowo-wschodniej).

Kazimierz Godziek

Kazimierz Godziek
(1932-2001)

Urodzony dnia 19 sierpnia 1932 roku w Pawłowicach Śląskich. Ukończył Wyższą Szkołę Ekonomiczną w Katowicach. Całe życie zawodowe był związany z bankowością, pracując w Narodowym Banku Polskim, Banku Rolnym, a od 1975 roku w Banku Spółdzielczym w Jastrzębiu Zdroju. Jako Prezes Zarządu Banku Spółdzielczego w Jastrzębiu Zdroju w latach 1975-1997 cieszył się ogromnym szacunkiem wśród Klientów i pracowników.

Dzięki jego zaangażowaniu Bank z roku na rok zwiększał kapitały i teren działania, pozyskał do obsługi budżety terenowe, budował pozytywne relacje z Klientami, umacniał wizerunek Banku wśród lokalnej społeczności. Doprowadził także do zakupu budynku pod nową siedzibę Centrali Banku Spółdzielczego w Jastrzębiu Zdroju przy ulicy 1 Maja.

Działał również społecznie na rzecz spółdzielczości mieszkaniowej będąc aktywnym członkiem Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej w Wodzisławiu Śląskim, a także propagował misję Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, do której to organizacji przez wiele lat przynależał. Zmarł 24 kwietnia 2001 r.

1997 – 2006

Lata licznych przemian i wydarzeń społeczno-politycznych odcisnęły silne piętno na działalności banków spółdzielczych, doprowadzając do zamknięcia wielu z nich. Bank Spółdzielczy w Jastrzębiu Zdroju przetrwał tę próbę i w 1997 roku rozpoczął drugi wiek swojej historii, obchodząc jubileusz 100-lecia swojej działalności.

Dziesięć lat po tym wydarzeniu Bank Spółdzielczy w Jastrzębiu Zdroju zamyka dekadę intensywnego rozwoju będącą czasem dynamicznych rynkowych dokonań.

Osiągnięciami ostatniego 10-lecia jest:

• rozbudowa posiadanej bazy lokalowej
• rozbudowa systemu informatycznego
• wdrożenie informatycznych kanałów dystrybucji
• wdrożenie obsługi rachunkowo - dewizowej
• wdrożenie systemu kontroli wewnętrznej, w tym audytu wewnętrznego
• wdrożenie nowej struktury organizacyjnej oraz systemu informacji zarządczej
• wdrożenie mobilnego doradztwa klientowskiego
• budowa stabilnej bazy klientów składającej się m.in. z 1200 małych i średnich przedsiębiorstw oraz 5 jednostek samorządu terytorialnego

Franciszek Stefczyk

Franciszek Stefczyk (1861–1924) to postać w dziejach polskiej spółdzielczości wielka i wyjątkowa. W Galicji stworzył ruch spółdzielczy na miarę europejską. Urodził się w Krakowie jako syn sekretarza tamtejszej Rady Powiatowej, pochodzącego z Bachowic. Po ukończeniu w 1879 r. Gimnazjum św. Anny studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego i w  Wiedniu. W  1887 r. doktoryzował się w zakresie nauk historycznych, w latach 1884 – 1898 był profesorem Szkoły Rolniczej w Czernichowie. W 1890 r. założył tam pierwszą na ziemiach polskich spółdzielnię oszczędnościowo – pożyczkową wzorowaną na kasach Raiffeisena i opublikował dwie prace: "O spółkach systemu Reiffeisena" oraz "Przewodnik dla spółkowych kas oszczędności i pożyczek systemu F. W. Reiffeisena". W latach 1898–1899 był współorganizatorem i dyrektorem Związku Handlowego Kółek Rolniczych, 1899–1918 – dyrektorem Biura Patronatu dla SOiP przy Wydziale Krajowym we Lwowie. Prowadząc szeroką działalność w zakresie rozwoju spółdzielczości założył ponad 1500 spółek.

Był współorganizatorem i dyrektorem założonej w 1909 r. Centralnej Kasy Spółek Rolniczych we Lwowie, od 1919 r. – dyrektorem Państwowego Banku Rolnego. Redagował "Roczniki Krajowego Biura Patronatu dla SOiP", od 1904 r. – "Czasopismo dla Spółek Rolniczych". Po jego śmierci w 1924 r. dawne SOiP nazwano jego imieniem.